Tăng thuế GTGT sẽ nới rộng khoảng cách giàu nghèo

  • Tăng thuế GTGT dễ gây phản tác dụng
  • Tăng thuế: Hệ lụy khó lường
  • Mơ hồ mục đích tăng thuế xăng dầu
  • Tăng thuế môi trường xăng dầu lên 8.000 đồng/lít chỉ lợi cho “quản lý”
  • Cân đề cập tăng thuế bao bọc môi trường xăng, dầu
  • Tăng thuế GTGT dễ gây phản tác dụng

    Tăng thuế GTGT dễ gây phản tác dụng

  • Tăng thuế: Hệ lụy khó lường

    Tăng thuế: Hệ lụy khó lường

  • Tăng thuế GTGT dễ gây phản tác dụng

    Tăng thuế GTGT dễ gây phản tác dụng

  • Tăng thuế: Hệ lụy khó lường

  • Mơ hồ mục đích tăng thuế xăng dầu

  • Tăng thuế môi trường xăng dầu lên 8.000 đồng/lít chỉ lợi cho “quản lý”

  • Cân đề cập tăng thuế bao bọc môi trường xăng, dầu

Từ đề nghị tăng thuế GTGT của Bộ Tài chính, các chuyên gia đã phân tách những tác động của ý định này đối với kinh tế – xã hội và cho rằng có thể có những cách tiếp cận tương đốic thay vì nhắm đến chuyện tăng thuế.

Đánh vào người nghèo

Chuyên gia kinh tế Bùi Trinh cho rằng thuế GTGT là loại thuế gián thu, nghĩa là công ty (DN) đóng hộ người sử dụng. Như vậy, tăng thuế GTGT thì toàn dân sẽ phải gánh chịu mức tăng khi sử dụng phần lớn sản phẩm sản phẩm, không phân biệt hàng cung cấp trong nước hay nhập cảng. Ảnh hưởng của thuế GTGT đối với GDP được tính theo công thức GDP = tổng trị giá gia tăng theo giá căn bản + thuế GTGT. Việc tăng thuế GTGT chẳng hạn nhìn thoáng qua tưởng chừng có thể làm cho tăng GDP trong tức thời nhưng thực tại lại làm cho suy giảm nguồn lực của nền kinh tế ở những chu kỳ cung cấp sau. Vì tăng thuế GTGT sẽ dẫn đến chỉ số giá cung cấp (PPI) của nền kinh tế tăng lên làm cho chỉ số giá sử dụng cũng tăng theo. Như vậy, bản tính GDP không tăng lên mà thậm chí giảm đi ở ngay chu kỳ cung cấp sau đó. Ở những chu kỳ cung cấp tiếp theo, tăng trưởng GDP cứng cáp sẽ khó khăn.

Tăng thuế GTGT sẽ nới rộng khoảng cách giàu nghèo - Ảnh 1.

Thuế GTGT tác động đến toàn dân nên cần được nghiên cứu kỹ trước khi quy chế điều chỉnh Ảnh: Tấn Thạnh

Đánh giá tác động ở góc độ người sử dụng, chuyên gia Bùi Trinh nhận định Bộ Tài chính đề nghị tăng thuế GTGT kế bên việc giảm thuế thu nhập tư nhân (TNCN) là 1 hình thức đứng về phía người giàu, chia phận sự thuế lên vai toàn dân. Vì tại Việt Nam, không cân bằng thu nhập bình quân đầu người hằng tháng của hàng ngũ thu nhập cao so với hàng ngũ thu nhập phải chăng có xu thế dãn ra. Năm 2010, mức không cân bằng là 9,2 lần nhưng đến năm 2014 lên 9,7 lần. Tăng thuế GTGT sẽ làm người nghèo càng nghèo hơn và nới rộng thêm khoảng cách giàu nghèo.

Chuyên gia kinh tế Lê Xuân Nghĩa nhận định: “Thuế GTGT có tác động đến toàn dân, giống như vãi thóc cho đàn gà, gà to nhỏ đều ăn hết. Nên phải cân đề cập khi đánh thuế gián thu vì sắc thuế này không có tác dụng điều chỉnh theo thu nhập, hỗ trợ người nghèo, điều chỉnh xã hội như thuế trực thu (thuế thu nhập DN – TNDN, thuế TNCN). Nâng vài % mức thuế là đã tác động rất lớn đến ngân sách, ngân sách có lợi, dễ thu, kết quả nhanh nhưng lại không có tác động hăng hái đến DN và người dân vì sẽ làm báo giá tăng, làm cho nhu cầu sản phẩm sử dụng giảm đi, đặc trưng là sản phẩm không được lãng quên”.

Xem lại mục đích tăng thuế

Ông Đinh Tuấn Minh, Giám đốc Công ty Nghiên cứu thị phần Marketintello, giám định nguyên nhân Bộ Tài chính đề nghị tăng thuế là do nợ công tăng cao; thu ngân sách không đủ bù chi, phải tăng thuế để bù đắp thâm hụt. Nhưng tăng thuế GTGT cần đặt trong lịch trình tổng thể các biện pháp về thuế, cùng với đó phải giảm thuế trực thu. Giảm thuế TNDN để tạo sức khó khăn cho DN, còn giảm thuế TNCN để lôi kéo, giữ chân người tài. Thế giới đang có xu thế chuyển sang giảm thuế TNDN, thuế TNCN chuyển sang thuế sử dụng. Việt Nam dù rằng vừa qua đã giảm thuế TNDN, ở lần điều chỉnh này cũng giảm thuế TNCN nhưng chưa trở thành xu thế. Việc này đòi hỏi Bộ Tài chính khi đề nghị tăng thuế GTGT phải đưa ra được lịch trình giảm các thuế trực thu để tính toán giảm được gánh nặng gì cho DN… Nếu tiếp cận theo cách này thì đề nghị tăng thuế GTGT của Bộ Tài chính có thể là 1 xu thế hăng hái. Nhưng tăng thuế để bù đắp thâm hụt ngân sách thì cần coi xét lại, phải đặt vấn đề giảm chi, đặc trưng là chi thường xuyên để giảm thâm hụt ngân sách, giảm sức ép nợ công. Khi đó, sức ép tăng thuế sẽ giảm. Thuế GTGT là nguồn thu tốt nhất trong các sắc thuế vì bất kể người nghèo hay giàu đều phải nộp thuế qua hành vi sử dụng và năng lực trốn thuế là phải chăng hơn so với các loại thuế tương đốic. Theo tính toán của Bộ Tài chính, thuế GTGT chiếm khoảng 27%-28% tổng thu từ thuế và là mức thu cao nhất trong các sắc thuế, trên cả thuế TNCN, TNDN. “Rõ ràng là Bộ Tài chính cũng nhìn ra được hướng thu thuế GTGT có tính khả thi trong mục đích tăng thu ngân sách nhưng cần coi xét tính mục đích khi đưa ra đề nghị này” – ông Đinh Tuấn Minh kiến nghị.

Cũng cần lưu ý mọi chính sách canh tân thuế phải có lịch trình, khi đề nghị cần phân tách và công bố rõ ràng cả về thời kì ứng dụng để có đủ thời kì để điều chỉnh, không tác động mạnh đến cung cấp buôn bán và người dân.

Cùng ý kiến, chuyên gia kinh tế Lê Xuân Nghĩa cho rằng thâm hụt ngân sách là căn bệnh mạn tính của Việt Nam do ăn tiêu quá lớn. “Có lần làm cho việc với Thống đốc Singapore, tôi nêu thắc mắc về thâm hụt ngân sách thì ông bảo Việt Nam đã có 11 đoàn sang thăm trong 2 năm vừa qua và cũng hỏi tương tự. Chi phí đi nước ngoài quá lớn, rồi còn tuyển dụng, cất đề cập, cấp phòng có 80%-90% nhân sự là lãnh đạo thì ngân sách nào chịu nổi. Cơ cấu lại ngân sách nên đi theo hướng bóp chắt chi” – ông Nghĩa kể.

Việc tăng thuế GTGT sẽ làm cho giảm hiệu quả của các biện pháp kích thích sử dụng mà chính sách tiền tệ đang hướng tới. Như vậy, tăng thuế sẽ dẫn đến trạng thái chính sách tiền tệ và chính sách tài khóa không hợp tác được với nhau.

(Chuyên gia kinh tế Lê Xuân Nghĩa)

Đề xuất giảm ít, tăng nhiều?

Theo tính toán của Công ty Chứng khoán TP HCM (HSC), chẳng hạn thuế GTGT các sản phẩm tăng thêm 2% có thể giúp ngân sách thu thêm 59.000 tỉ đồng, từ đó tăng tỉ trọng thu ngân sách từ thuế GTGT của Việt Nam lên 33%. Theo các chuyên gia, tỉ lệ này là quá cao. Đề xuất giảm thuế TNDN cho DN siêu nhỏ còn 15%, DN nhỏ và vừa còn 17% mà Bộ Tài chính đưa ra cùng thời điểm với tăng các loại thuế trên sẽ không mang lại nhiều hăng hái, nhất là khi vẫn tăng thuế GTGT. “Mục đích của đề nghị này vẫn là nhằm tăng thu thuế và giảm sự phụ thuộc của Bộ Tài chính vào 1 số ít nguồn thu như bây giờ.

(Nguồn: Công ty Chứng khoán TP HCM)

Chuyên gia kinh tế Vũ Thành Tự Anh:

Có thể dung dưỡng cho “vung tay quá trán”

Thứ nhất, người sử dụng, bất kể thu nhập cao hay phải chăng, đều phải đóng cùng 1 mức thuế GTGT cho cùng 1 sản phẩm chịu thuế. Song do người thu nhập phải chăng phải dành 1 tỉ trọng thu nhập lớn hơn cho sử dụng nên gánh nặng thuế họ phải chịu sẽ chiếm 1 tỉ trọng cao hơn so với thu nhập. Vì vậy, tăng thuế GTGT sẽ làm cho người thu nhập phải chăng bị thương tổn nhiều hơn nên khó được bằng lòng dưới góc độ công bằng.

Thứ hai, tỉ trọng đóng góp của thuế GTGT trong tổng thu ngân sách của Việt Nam hiện đã tương đối cao, cao hơn hẳn so với các nước EU – những nước có thuế suất GTGT thuộc hàng ngũ cao nhất toàn cầu. Với thuế suất GTGT phổ thông bây giờ của Việt Nam là 10% nhưng đã chiếm tới 27,5% tổng thu ngân sách. Trong khi đó, thuế suất phổ thông làng nhàng của EU là 21,3% nhưng thuế GTGT cũng chỉ chiếm làng nhàng 21,4% tổng thu ngân sách của các nước EU.

Thứ ba, và thiết yếu nhất, căn do của nợ công và thâm hụt ngân sách nặng nề ở Việt Nam không phải do thiếu năng lực huy động ngân sách mà chính là do hiệu quả chi ngân sách phải chăng, khi mà tỉ lệ chi ngân sách hiện đã rất cao, lên tới 28%-29% GDP. Việc tăng thuế GTGT để tăng thu ngân sách chẳng những không khắc phục được cỗi rễ của vấn đề mà còn tạo điều kiện và dung dưỡng cho việc chi ngân sách “vung tay quá trán” hay các công trình nghìn tỉ đắp chiếu và kém hiệu quả.T.Hà – P.Nhung

Tô Hà
Admin
admin